● মধ্যপ্ৰাচ্যৰ যুদ্ধৰ প্ৰভাৱঃ হৰমুজত থমকি ৰৈছে খাৰুৱা তেলৰ জাহাজ
● জাহাজসমূহত আছে খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ
● আবদ্ধ হৈ আছে ৪৮৫ গৰাকী ভাৰতীয় নাৱিক
● উদ্ধাৰৰ বাবে দিল্লীৰ কূটনৈতিক তৎপৰতা
পশ্চিম এছিয়াত শেহতীয়াকৈ সংঘটিত হোৱা যুদ্ধসদৃশ পৰিস্থিতিৰ ফলত ভাৰতৰ শক্তি সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি হৈছে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলে যোৱা ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ইৰাণত চলোৱা আক্ৰমণৰ পাছতে হৰমুজ প্ৰণালীত একপ্ৰকাৰ অচলাৱস্থাৰ সৃষ্টি হৈছে, যাৰ ফলত খাৰুৱা তেল, এলপিজি আৰু এলএনজি কঢ়িওৱা ১৮ খন ভাৰতীয় আৰু ১০ খন বিদেশী জাহাজ আৱদ্ধ হৈ পৰিছে। কেন্দ্ৰীয় বন্দৰ, জাহাজ আৰু জলপথ মন্ত্ৰালয়ৰ বিশেষ সচিব ৰাজেশ কুমাৰ সিনহাই সংবাদ মাধ্যমৰ আগত প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি, এই জলপথত আৱদ্ধ হৈ থকা জাহাজসমূহত ৪৮৫ জন ভাৰতীয় নাৱিক আছে। বৰ্তমানলৈকে এই নাৱিকসকল সুৰক্ষিত থকা বুলি চৰকাৰে নিশ্চিত কৰিছে যদিও, ইৰাণে এই গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথটোৰ মাজেৰে চলাচলত বাধা আৰোপ কৰাৰ ফলত সমগ্ৰ অঞ্চলটোতে এক উত্তেজনাপূৰ্ণ পৰিৱেশ বিৰাজ কৰিছে।
এই সংঘাতৰ প্ৰভাৱ কেৱল হৰমুজ প্ৰণালীতেই সীমাবদ্ধ থকা নাই, বৰঞ্চ ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহকো ‘উচ্চ বিপদজনক অঞ্চল’ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত বাণিজ্যিক বীমাৰ হাৰ যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ ০.০৪ শতাংশৰ পৰা ০.৭ শতাংশলৈ অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে সামগ্ৰিকভাৱে আমদানি ব্যয় বৃদ্ধি কৰাৰ আশংকা প্ৰকট কৰিছে। আনহাতে, ইৰাণ চৰকাৰে নিজৰ কৰ্তৃপক্ষৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ পিছত ‘শত্ৰুতাবিহীন’ জাহাজসমূহক পাৰ হ’বলৈ অনুমতি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰিছে। নতুন দিল্লীয়ে নিজৰ জাহাজসমূহৰ নিৰাপদ যাতায়তৰ বাবে তেহৰাণৰ সৈতে কূটনৈতিক স্তৰত নিৰন্তৰ আলোচনা চলাই আছে আৰু বৰ্তমান আৱদ্ধ জাহাজসমূহক নিৰাপদে বাহিৰলৈ লৈ অহাতেই চৰকাৰে সৰ্বাধিক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিছে, পুনৰ সামগ্ৰী আনিবলৈ নতুনকৈ কোনো জাহাজ বৰ্তমানলৈকে সেই স্থানলৈ প্ৰেৰণ কৰা হোৱা নাই।
এই জটিল পৰিস্থিতিৰ মাজতো কূটনৈতিক প্ৰচেষ্টাৰ ফলশ্ৰুতিত শেহতীয়াকৈ ৮ খন ভাৰতীয় জাহাজে নিৰাপদে হৰমুজ প্ৰণালী অতিক্ৰম কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। প্ৰায় ৯৪,০০০ টন এলপিজি কঢ়িয়াই অনা ‘বি ডব্লিউ টাইৰ’ আৰু ‘বি ডব্লিউ এলম’ নামৰ দুখন জাহাজে সফলতাৰে যুদ্ধজৰ্জৰ অঞ্চল পাৰ হৈছে, যাৰ ভিতৰত এখন মুম্বাই আৰু আনখন নিউ মেংগালোৰ বন্দৰলৈ অগ্ৰসৰ হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ‘পাইন গেছ’, ‘জগত বসন্ত’, ‘এম টি শিৱালিক’, ‘এম টি নন্দাদেৱী’, আৰু ‘জগত লাডকী’ৰ দৰে জাহাজকেইখনেও নিৰাপদে ভাৰতীয় বন্দৰত প্ৰৱেশ কৰিছে। প্ৰথমে এই অঞ্চলটোত ২৮ খন ভাৰতীয় জাহাজ আছিল যদিও পৰ্যায়ক্ৰমে কেইবাখনো জাহাজ নিৰাপদে উদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱাটোৱে পৰিস্থিতি কিছু নিয়ন্ত্ৰণলৈ অহাৰ ইংগিত দিছে।
ভাৰতৰ শক্তি সুৰক্ষাৰ দিশৰ পৰা হৰমুজ প্ৰণালীৰ এই অচলাৱস্থা এক গুৰুতৰ চিন্তনৰ বিষয়, কিয়নো দেশখনে নিজৰ প্ৰয়োজনীয় শক্তিৰ এক বৃহৎ অংশৰ বাবে কেৱল এই জলপথটোৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰশীল। চৰকাৰী পৰিসংখ্যা অনুসৰি, ভাৰতৰ প্ৰায় ৪০ শতাংশ খাৰুৱা তেল, ৫০ শতাংশতকৈ অধিক এলএনজি আৰু প্ৰায় ৯০ শতাংশ এলপিজি আমদানি কেৱল হৰমুজ প্ৰণালীৰ মাজেৰেই হয়। সেয়েহে, মধ্যপ্ৰাচ্যৰ এই যুদ্ধৰ পৰিস্থিতি দীৰ্ঘায়িত হ’লে ভাৰতৰ ঘৰুৱা বজাৰত ইন্ধনৰ নাটনি আৰু মূল্যবৃদ্ধিৰ দৰে গুৰুতৰ অৰ্থনৈতিক সংকট সৃষ্টি হোৱাৰ প্ৰবল সম্ভাৱনা আছে। বৰ্তমান ভাৰত চৰকাৰে সমগ্ৰ পৰিস্থিতিৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ নজৰ ৰখাৰ লগতে এক সুচিন্তিত কূটনৈতিক কৌশল অৱলম্বন কৰি সাম্ভাৱ্য সংকট প্ৰতিহত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছে।
