আকাশত তেতিয়াও ৰঙা বেলিটোৱে ভূমুকি মৰা নাছিল। বৰপেটাৰ এখন সৰু গাঁৱৰ নিৰ্মল খুড়াই নিজৰ পদূলিমুখৰ বকুল জোপাৰ তলত বহি আছিল। তেওঁৰ হাতত এখন পুৰণি ডায়েৰী। আজি ২২ এপ্ৰিল। গোটেই বিশ্বই আজি ‘ধৰিত্ৰী দিৱস’ পালন কৰিছে। কিন্তু নিৰ্মল খুড়াৰ বাবে এইটো কেৱল এটা দিন নহয়, এয়া এক সংগ্ৰাম, এক প্ৰেম আৰু এক গভীৰ উপলব্ধি।
অতীতৰ সেই দিনবোৰ মনত পেলাই, নিৰ্মল খুড়াই চকু দুটা মুদি দেখিবলৈ পায় তেওঁৰ শৈশৱৰ সেই দিনবোৰ। তেতিয়া গাঁৱৰ মাজেৰে বৈ যোৱা জানটোৰ পানী আছিল আইনাৰ দৰে ফটফটীয়া। গৰমৰ দিনত সেই জানৰ পানীত জাপ দি থকাৰ আনন্দই আছিল বেলেগ। হাবি-বননিৰে ভৰা গাঁওখনত চৰাইৰ কলকাকলিয়েই আছিল এলাৰ্ম ঘড়ী। খুড়াই মনত পেলালে, “তেতিয়া আমি গছৰ পৰা ফল পাৰি খাইছিলোঁ, নদীৰ পানী পিয়াহ গুচাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিলোঁ। পৃথিৱীখন যেন আমাৰ মাক আছিল, আৰু আমি আছিলোঁ তেওঁৰ মৰমৰ সন্তান।”
কিন্তু সময় সলনি হ’ল। লাহে লাহে গাঁৱলৈ নগৰীয়াকৰণৰ ঢৌ আহিল। উন্নয়নৰ নামত গছবোৰ কটা গ’ল। জানটো লাহে লাহে প্লাষ্টিকৰ আবৰ্জনাৰে ভৰি পৰিল। নিৰ্মল খুড়াই অসহায় হৈ চাই ৰ’ল কেনেকৈ মানুহৰ লোভৰ বলি হৈ প্ৰকৃতিয়ে নিজৰ ৰং হেৰুৱাইছে। আজিৰ পৰা দহ বছৰ আগৰ এটা ঘটনা। গাঁৱৰ পুখুৰীটো পুতি তাত এটা ডাঙৰ অট্টালিকা সজাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। সেইদিনাই নিৰ্মল খুড়াই সংকল্প লৈছিল— তেওঁ এই ধৰিত্ৰীক এনেদৰে নিঃশেষ হ’বলৈ নিদিয়ে।
ধৰিত্ৰী দিৱসৰ প্ৰকৃত অৰ্থ নিৰ্মল খুড়াই তেওঁৰ ডায়েৰীখনত লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। তেওঁৰ মতে, ধৰিত্ৰী দিৱস মানে কেৱল ছচিয়েল মিডিয়াত ফটো দিয়া বা ভাষণ দিয়া নহয়। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল—সংৰক্ষণ: আমাৰ থকা ঠাইখিনিক পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখা। সজাগতা: প্লাষ্টিকৰ ব্যৱহাৰ বন্ধ কৰা। পুনৰুদ্ধাৰ: যিবোৰ গছ কটা হ’ল, তাৰ ঠাইত দহগুণ বেছি গছ ৰোপণ কৰা।
এক নতুন বিপ্লৱৰ আৰম্ভণি হ’ল সেইদিনা। গাঁৱৰ স্কুলৰ ল’ৰা-ছোৱালীবোৰ নিৰ্মল খুড়াৰ ওচৰলৈ আহিল। সিহঁতৰ হাতত আছিল সৰু সৰু গছৰ পুলি। “খুড়া, আজি ধৰিত্ৰী দিৱস নহয়? আমি এই গছবোৰ ক’ত লগাম?”— দহ বছৰীয়া অৰ্ণৱে সুধিলে। খুড়াই হাঁহি মাৰি ক’লে, “ব’ল, আমি আজি পৰিত্যক্ত জানটোৰ পাৰত এক নতুন অৰণ্য গঢ়োঁ।” গোটেই দিনটো ধৰি গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু, শিশু সকলোৱে মিলি প্ৰায় ৫০০ গছৰ পুলি ৰোপণ কৰিলে। সিহঁতে শপত খালে যে কেৱল আজিয়েই নহয়, বছৰৰ প্ৰতিটো দিনেই তেওঁলোকে ধৰিত্ৰীৰ যত্ন ল’ব।
নিৰ্মল খুড়াই ল’ৰা-ছোৱালীবোৰক বুজাই ক’লে যে কেনেকৈ আজি পৃথিৱীৰ উষ্ণতা বাঢ়িছে (Global Warming), মেৰু অঞ্চলৰ বৰফ গলিছে আৰু সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ ওপৰলৈ উঠি আহিছে। ইয়াৰ মূল কাৰণ হ’ল গছ কটা আৰু প্ৰদূষণ বৃদ্ধি কৰা। “আমি ধৰিত্ৰীৰ পৰা যিমান লৈছোঁ, তাৰ আধাও যদি ওভতাই নিদিওঁ, তেন্তে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই কেৱল মৰুভূমিহে দেখিবলৈ পাব।”
আবেলি হোৱাৰ লগে লগে নিৰ্মল খুড়াই আকাশলৈ চালে। বেলিটো লাহে লাহে পশ্চিম আকাশত মাৰ যাবলৈ ধৰিছে। তেওঁ অনুভৱ কৰিলে যে এই ধৰিত্ৰী কেৱল আমাৰ নহয়, ই পশুপক্ষী, পতংগ আৰু ক্ষুদ্ৰ অনুজীৱবোৰৰো বাসস্থান। আমি তেওঁলোকৰ ঘৰ কাঢ়ি লৈছোঁ।
এটা সপোনৰ সমাপ্তি আৰু আৰম্ভণি ঘটে, নিৰ্মল খুড়াৰ কাহিনীটো কেৱল এজন ব্যক্তিৰ কাহিনী নহয়। এয়া সমগ্ৰ মানৱ জাতিৰ বাবে এক সতৰ্কবাণী। আজিৰ এই ধৰিত্ৰী দিৱসত আমি প্ৰতিজ্ঞা কৰিব লাগে— প্লাষ্টিক মুক্ত পৃথিৱী গঢ়া, পানীৰ অপচয় ৰোধ কৰা আৰু প্ৰতিটো বিশেষ দিনত অন্তত: এজোপাকৈ গছ ৰোপণ কৰা।
ৰাতি হ’ল। নিৰ্মল খুড়াই তেওঁৰ ডায়েৰীখন বন্ধ কৰিলে। তেওঁৰ চকুৰ আগত এতিয়া এখন সেউজীয়া পৃথিৱীৰ ছবি ভাহি উঠিছে। তেওঁ জানে যে যদি আজিৰ যুৱ প্ৰজন্মই হাতত ধৰাধৰিকৈ আগবাঢ়ি আহে, তেন্তে আমাৰ এই বসুন্ধৰা আকৌ এবাৰ জীয়াই উঠিব।
ধৰিত্ৰী দিৱস এটা দিনৰ উদযাপন নহয়, এয়া এক জীৱনশৈলী। প্ৰকৃতিৰ লগত সহাৱস্থান কৰিবলৈ শিকাটোৱেই হ’ল বৰ্তমান সময়ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। আহক, আমি সকলোৱে মিলি আমাৰ আই পৃথিৱীক পুনৰ সেউজীয়া কৰি তোলোঁ।
ৰাজশ্ৰী সেনাপতি গগৈ, ডিব্ৰুগড়
